Παγκόσμια Ημέρα Ψωρίασης

Όλα για τη νόσο και τα θεραπευτικά σχήματα για την αντιμετώπισή της

Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Ψωρίασης (29 Οκτωβρίου) ξεκινάμε κάθε χρόνο τις αναφορές και τις ενημερώσεις γι’ αυτή την αρκετά συχνή και ιδιαίτερη κατάσταση, που αφορά ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων, οι οποίοι, πέραν της κλινικής αντιμετώπισης, πρέπει να διαχειριστούν και τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της. Πρόκειται για ένα αρκετά συχνό νόσημα, με χαρακτηριστικές δερματικές βλάβες, αν και στην πραγματικότητα είναι μια χρόνια, αυτοάνοση, φλεγμονώδης ασθένεια που συνήθως εμφανίζεται με υφέσεις και εξάρσεις.

Πρόκειται για μια ασθένεια γνωστή από τους αρχαιότατους χρόνους. Αναφέρεται σε αιγυπτιακά και ελληνικά συγγράμματα, ακόμα και στην Παλαιά Διαθήκη, όπου οι πάσχοντες χαρακτηρίζονταν καταφρονημένα και περιθωριοποιημένα άτομα. Ο όρος ψωρίαση προέρχεται από την ελληνική λέξη «ψώρος», που σημαίνει λέπι.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Συλλόγων Ασθενών με Ψωρίαση (IFPA) το 2%-3% του πληθυσμού παγκοσμίως νοσεί από ψωρίαση, δηλαδή περίπου 125 εκατομμύρια άτομα. Στη χώρα μας, υπολογίζεται ότι πάσχουν περισσότερα από 200.000 άτομα. Προσβάλλει και τα δύο φύλα περίπου εξίσου και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία.

Σεένα ποσοστό 10%-15% παρουσιάζεται σε παιδιά πριν από την ηλικία των 10 ετών, αλλά πιο συχνά σε ηλικίες 15-35 χρόνων. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που μπορεί να εκδηλωθεί μετά τα 60 έτη.

Θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο ότι η ψωρίαση δεν είναι μεταδοτική. Σίγουρα η κληρονομική προδιάθεση είναι μία από τις βασικές αιτίες εμφάνισής της, όμως σημαντικό ρόλο παίζουν και άλλοι παράγοντες. Οποιαδήποτε μορφή στρες του οργανισμού μπορεί να επηρεάσει την εκδήλωσή της: Ψυχολογικό κυρίως αλλά και σωματικό στρες, λοιμώξεις, μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ, τραυματισμός του δέρματος (φαινόμενο Koebner), ακόμα και η κακή διατροφή ή το κάπνισμα μπορεί να ευθύνονται για την πρόκλησή της. Η εποχή επίσης σχετίζεται με την εκδήλωση των συμπτωμάτων της νόσου: Συνήθως το χειμώνα, όπου η ηλιακή ακτινοβολία και η έκθεση στον ήλιο είναι μειωμένη, μπορεί να παρατηρηθεί επιδείνωση.

Όπως ήδη αναφέραμε, η ψωρίαση είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα και, όπως συμβαίνει σε αυτά τα νοσήματα, ο οργανισμός, παραδόξως, αναγνωρίζει σαν εχθρικά δικά του, φυσιολογικά στοιχεία, με συνέπεια να προκαλούνται διάφορα προβλήματα. Όσον αφορά στη δερματική εκδήλωση της ψωρίασης, η διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος έχει ως αποτέλεσμα την πολύ μεγάλη παραγωγή κερατινοκυττάρων (δηλαδή των κυττάρων της επιφανειακής στοιβάδας της επιδερμίδας), κάτι που προκαλεί τη δημιουργία σκληρών πλακών από κολλημένα λέπια δέρματος που παίρνουν ένα χαρακτηριστικό ασημί γκρι χρώμα. Οι πλάκες αυτές μπορεί να εμφανιστούν σε διάφορα μέρη του σώματος, αν και υπάρχουν περιοχές που η παρουσία τους είναι πιο συνηθισμένη, όπως οι αγκώνες, τα γόνατα και το τριχωτό της κεφαλής.

Υπάρχουν αρκετές μορφές ψωρίασης, με πιο συχνή (περίπου 85% των νοσούντων) είναι η λεγόμενη ψωρίαση κατά πλάκας, με τις χαρακτηριστικές αργυρόχροες πλάκες. Σε ένα 30% των ασθενών μπορεί να συνυπάρχει ψωριασική αρθρίτιδα.

Γνωρίζουμε ότι η ψωρίαση είναι μια φλεγμονώδης νόσος, οπότε ο κίνδυνος εμφάνισης και άλλων φλεγμονωδών ασθενειών είναι αυξημένος. Μιλάμε λοιπόν για τις λεγόμενες συννοσηρότητεςτη συνύπαρξη περισσοτέρων του ενός νοσημάτων, όπως η ψωριασική αρθρίτιδα, η συνύπαρξη με καρδιαγγειακά νοσήματα, υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, νεφροπάθειες κλπ. Σχετικά με τη βαρύτητα της νόσου, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στο μεγαλύτερο ποσοστό (περίπου 80%) υπάρχει ήπια συμπτωματολογία και ένα 20% παρουσιάζει μέτρια έως σοβαρή. Εάν οι βλάβες καλύπτουν πάνω από το 5% της επιφάνειας του σώματος θεωρείται σοβαρή. Ανεξάρτητα όμως από τη σοβαρότητα της κατάστασης, πρέπει οπωσδήποτε να λάβουμε υπόψη μας τις πολύ σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχολογία, την ποιότητα ζωής και την κοινωνικότητα των ασθενών. Οπότε η έγκαιρη και σωστή αντιμετώπιση της νόσου είναι πολύ σημαντική.

Στόχος του θεραπευτικού σχήματος είναι η επιβράδυνση του πολλαπλασιασμού των κερατινοκυττάρων και η υποχώρηση των υπόλοιπων συμπτωμάτων, όπως φλεγμονή, φαγούρα, πόνος κλπ. Ανάλογα λοιπόν την περίπτωση, επιλέγουμε ειδικές τοπικές ή συστηματικές θεραπείες σε μορφή κρεμών, αφρών, χαπιών ή ακόμα ενέσιμων. Σε κάποιες περιπτώσεις η φωτοθεραπεία (PUVA), όπου χρησιμοποιείται με τεχνικούς τρόπους η ευεργετική δράση της UVB (ηλιακή ακτινοβολία), μπορεί να βοηθήσει. Σε σοβαρότερες μορφές ή σε συννοσηρότητες, μπορούμε να εντάξουμε τις νεότερες θεραπείες με βιολογικούς παράγοντες, που έχουν πραγματικά πολύ καλά αποτελέσματα.